Pyth Network Nedir?

Oracle Nedir?

Pyth’in ne olduğunu anlamak için önce oracle kavramını bilmek gerekir. Oracle’ın işlevi, dış veri kaynaklarından bilgi alıp bu verileri bir sözleşmede kullanmak, verinin doğruluğu ve güncelliğini sağlamaktır. Çoğu sözleşme işlemi blok zinciri dışındaki bilgi ve verilere dayandığından, DeFi’nin temel blok zinciri ve akıllı sözleşmeleri nispeten kapalı sistemlerdir ve basitçe üçüncü taraf veri aracısı olarak kabul edilebilir.

Blok zinciri dünyasında, oracle’lar güvenilir veri kaynaklarını bulup DeFi akıllı sözleşmelerine fiyat sağlama görevini üstlenirken, kullanıcılar ise bu sözleşmelerin operatörleridir. Süreçten oracle’ların fiyat sunmadaki önemi kolayca anlaşılır. Akıllı sözleşmelerin düzgün çalışabilmesi için oracle’lar veri kaynağının gerçek zamanlı ve güvenilir olmasını garanti etmelidir.

Pyth Nedir?

Pyth Network, şu anda en büyük birinci el finansal veri oracle ağıdır ve gerçek zamanlı fiyat aktarım hizmeti sunan 90’dan fazla veri tedarikçisiyle, geleneksel finans kuruluşları, kripto para piyasaları, döviz ve emtia gibi alanlarda faaliyet göstermektedir. Pyth, Bloomberg, Hong Kong Borsası, Nasdaq, Jump Trading, Virtu Financial, GTS ve Solana blok zincirinin önde gelen destekçilerinden FTX dahil olmak üzere, geleneksel finans ve kripto para piyasalarında faaliyet gösteren 40’ı aşkın üst düzey kurumun verilerini desteklemektedir.

Solana blok zincirindeki önde gelen projelerden biri olarak, Pyth Network’ün arkasındaki ekip gizemli bir geçmişe sahiptir. Ancak, GitHub’daki kayıtlardan bazı bilgiler elde edilmiştir. GitHub kod kayıtları, Pyth Network’e en büyük katkıyı Jump Trading üyelerinin sağladığını göstermektedir; bu katkılar kod gönderimi, kod incelemesi ve önerileri içermektedir. Jump Trading, niceliksel işlem konusunda uzmanlaşmış Chicago merkezli bir şirkettir ve finansal teknoloji ile matematiksel modelleme alanlarında deneyime sahiptir. Jump Trading’in profesyonel teknik ekibiyle beraber Pyth Network’ün daha istikrarlı bir şekilde gelişeceği öngörülmektedir. Bu iş birliği, Pyth Network’ün finansal veri protokolleri alanındaki gelişimini ve inovasyonunu destekleyecektir.

Pyth, Yüksek Doğrulukta veri hizmeti sunduğunu belirtmektedir; bu, verinin oldukça profesyonel ve güvenilir olduğu anlamına gelir ve veri kaynakları minimum kayıpla neredeyse kayıpsız bir durumdadır.

Yüksek Doğrulukta sağlamak için, Pyth öncelikle 40’tan fazla blok zinciri ana ağını, 230’dan fazla DAPP veri entegrasyonunu ve 380’den fazla zincir içi fiyat aktarım verisini destekler. Ayrıca, Pyth’in verileri yukarıda belirtilen veri kuruluşları tarafından oracle düğümleri üzerinden doğrudan sunulur ve akıllı sözleşmelere fiyat ile veri aktarımı yapılabilir. Pyth, yüksek kaliteli veri kaynakları ve halka açık zincirlerin yüksek performanslı altyapısını kullanarak gerçek zamanlı dış verileri zincire taşımayı, böylece DeFi pazarının potansiyelini artırmayı amaçlar.

Pyth Çalışma Mekanizması

Pyth Temel Mekanizması: Çekme Fiyat Güncelleme Modeli

Pyth Network, diğer oracle’lardan farklı olarak verilerin hızlı ve doğru güncellenmesini sağlayan Çekme Fiyat Güncelleme Modeli adlı fiyat güncelleme modelini kullanır. Günümüzde çoğu oracle, zincir dışı bir işlem çalıştırır ve fiyatları zincire aktarabilmek için sürekli olarak işlem gönderir; bu itme modeli olarak adlandırılır. Pyth Network ise zincir dışından zincire veri aktaran bu işlemi kullanmaz ve bu görevi Pyth Network kullanıcılarına bırakır.

Pyth’te fiyat güncellemeleri, Pyth Network üzerinde oluşturulup Wormhole ağı aracılığıyla zincir dışı olarak iletilir. Bu güncellemeler imzalanır ve zincirdeki Pyth programı bu güncellemelerin özgünlüğünü doğrulayabilir. Herhangi bir kişi, doğrulanmış güncelleme mesajını zincirdeki Pyth sözleşmesine fiyatları güncellemek için gönderebilir; bu izin gerektirmeyen bir işlemdir. Genellikle, Pyth Network’ten fiyat alan kullanıcılar, hem fiyatı güncelleyen hem de bu fiyatı alt uygulamalarda kullanan bir işlem gönderir.

Unutulmamalıdır ki, zincir üzerindeki fiyatlar yalnızca zamanında ileriye doğru ilerleyebilir. Bir kullanıcı daha güncel bir fiyatı içeren Wormhole mesajı gönderirse, Pyth programı başarısız olmaz ancak fiyatı da güncellemez. Yani, kullanıcılar otomatik olarak fiyatları güncelleyip Pyth tabanlı uygulamalarla etkileşime girdiklerinde, uygulamaların okuduğu fiyatın kullanıcıların gönderdiği fiyatla aynı olacağı garanti edilmez.

Pyth İş Akışı

1. İlk olarak, profesyonel ve nitelikli veri kaynakları büyük öneme sahiptir. Fiyatlar veri kuruluşlarından tedarik edildikten sonra, Pyth kendi “güven aralığı” ile verinin değer aralığını tahmin eder ve veri güvenliği ile doğruluğunu sağlar. Örneğin, ETH’nin mevcut fiyatı 3.000 dolar ise, Pyth yaklaşık artı eksi 30 dolarlık bir fiyat aralığı hesaplar ve hata aralığı sağlar. Aralık ne kadar küçükse, doğruluk o kadar yüksektir ve kullanıcılar için iyi bir referans sunar.
2. Delegeler açısından, çeşitli kurumlardan gelen verilerden hangi fiyat dikkate alınmalıdır? Pyth, mevcut veri kaynakları, geçmiş performansları ve veri doğruluğunu değerlendirerek veri sağlayıcıların kalitesini ölçer ve hangi sağlayıcının kullanılacağını belirler.
3. Küratörler de delegeler gibi Solana ağında faaliyet gösterir. Küratörlerin ana rolü, piyasada ihtiyaç duyulan verileri belirleyip sunmaktır; buna acil veri talepleri de dahildir. Ayrıca, hem küratörler hem de veri sağlayıcılar Pyth tarafından ödüllendirilir.
4. Pyth, fiyatları kendi “güven aralığı” ile birleştirir. Örneğin, bir veri kaynağı 101 artı eksi 1 dolar fiyata sahipken, başka bir yayıncı 110 artı eksi 10 dolar fiyat bildirirse, Pyth toplam fiyatı 110’dan ziyade 101 dolara yakın tutmaya çalışır, genel güven aralığı ise yayıncı fiyatlarındaki farklılığı yansıtmalıdır.

Fiyat Birleştirme Mekanizması

Kaynak: https://docs.pyth.network/documentation/how-pyth-works/price-aggregation

Fiyat birleştirme sonrası işlemler Solana ağında devam ediyorsa Wormhole’a gerek yoktur. Ancak sonraki işlemler Solana zinciri dışında gerçekleştirileceksa, Pyth’in Wormhole ile Katman 1 çapraz zincir köprü işlevi gereklidir ve böylece Pyth’in oracle verileri tüm zincirlerde kullanılabilir.

Bunun yanında, Pyth veri sağlayıcılarının ve kullanıcılarının davranışlarını yönlendirmek için ödül ve ceza mekanizması kullanır. Tokenleri (PYTH) stake ederek veri sağlayıcı, delege veya küratör olmak mümkündür ve kullanıcılar Pyth’e veri sunabilir. Veri talebi olduğunda kullanıcılar belirli miktarda token ödemek zorundadır ve veri sağlayıcılar token ödülü kazanır. Tersine, veri kaynağı yanlış fiyat sağlarsa veya delege ve küratör düşük kaliteli veri seçerse cezalandırılır. Genelde, stake edilen tokenlerden karşı tarafa uygun bir tutar kesilerek tazminat ödenir.

Pyth’in Avantajları

Zengin veri kaynakları: Geleneksel oracle’lar, düğümleri çalıştıran ve çeşitli kaynaklardan veri toplayan üçüncü taraflara dayanır. Pyth ise 90’dan fazla profesyonel veri sağlayıcıya sahip olup, 230’dan fazla Dapp’i kapsar ve 40’ı aşkın ana ağı destekler. Veriler doğrudan bu veri kurumlarından alınır ve kurumlar Pyth için düğüm işlevi görür. Bu sayede gerçek zamanlı ve yüksek doğrulukta veri sunulur.

Fiyat birleştirme: Çoğu geleneksel oracle fiyatları zincir dışında birleştirip ardından blok zincirine yükler. Pyth ise fiyatları doğrudan zincir üzerinde birleştirir, bu da zaman maliyetini ciddi şekilde azaltır. Solana ağının düşük gas ücretleri ve yüksek performansı ile Pyth’in fiyat birleştirme işlemleri daha etkin olur.

Düşük gecikme ve yüksek frekans: Oracle sektöründe veri güncelleme hızı kritik önemdedir. Pyth saniyede birden fazla fiyat aktarımı sunar; bu yüksek frekans, çoğu blok zincirinin blok süresinden daha hızlı veri güncellemeye imkan sağlar. Pythnet, Solana zincirinin bir çatallanmasıdır ve zincir dışı Pythnet’in yüksek frekanslı güncellemeleri sayesinde, merkeziyetsiz uygulamalar her işlemde en güncel zincir dışı fiyat verilerini kullanabilir. Düşük gecikme, her işlemde en güncel zincir dışı fiyatı kullanmayı sağlar; oracle’ın kendi zincir üzeri güncellemesiyle sınırlı kalmaz.

Veri güvenilirliği ve istikrarı: Oracle’lar, piyasada istikrarsızlık olduğunda fiyatları güncelleyemeyebilir. Bu durumda, oracle’lar daha değerli işlemlerle (ör. DEX işlemleri veya uzlaşmalar) bant genişliği için rekabet edebilir ve fiyat güncellemesi için gerekli ücretleri karşılayamayabilir. Pyth’in Pull fiyat güncelleme modeliyle bu sorun yaşanmaz; çünkü Pyth’in fiyat güncellemeleri değerli işlemlere entegre edilir.

Pyth’ten En Son Veriler

Bu makalenin yayım tarihi itibarıyla veriler şu şekildedir: Pyth Oracle fiyat hesaplarının sayısı geçtiğimiz hafta 890.000 oldu. Son 24 saatte 15.778 günlük aktif kullanıcı bulunurken, geçen ay zirvede 23.690 günlük aktif kullanıcıya ulaşılmıştır.

Son 24 saatte günlük aktif kullanıcılar tarafından 2.304.938 etkileşim gerçekleşmiş, geçen ay zirvede günlük 2.500.000’den fazla etkileşim kaydedilmiştir.

Pyth ve Chainlink Karşılaştırması

Oracle sistemlerinin temsilcileri olarak Pyth ile Chainlink’in karşılaştırılması kaçınılmazdır. En belirgin fark, Chainlink’in verileri zincirde sunması, Pyth’in ise süreci zincir dışında tamamlamasıdır.

Mekanizma açısından, Chainlink’in sistemi tüm fiyat birleştirme, oracle düğümleri ve fiyat veri kaynaklarını üçüncü taraf düğümler aracılığıyla yönetir. Pyth ise üçüncü taraflar olmadan fiyat birleştirmeyi doğrudan zincir üzerinde gerçekleştirir. Bu, Pyth’in Yüksek Doğrulukta hedefiyle uyumludur ve kayıpsız veri sunar. Chainlink de zincir üzerinde birleştirme seçeneğine sahip olsa da, her oracle düğümünde fiyatı zincir üzerindeki sözleşmeye göndermek yüksek maliyetli olduğundan, Chainlink ağında zincir üzeri birleştirme pahalıdır.

Pazar payı açısından, Pyth’in yolu daha uzundur. Oracle sektörünün lider projelerinden biri olarak ve yerel tokeni Link’in ilk hamle avantajı sayesinde Chainlink, oracle pazarında toplam piyasa değerinin yüzde 52,97’sini alarak lider konumdadır. Dördüncü sırada yer alan Pyth’in payı ise yüzde 5,2’dir. Elbette, DeFi türevlerine artan talep ve beklentilerle birlikte Pyth’in büyüme alanı oldukça geniştir.

PYTH Token Ekonomisi

PYTH tokeninin tasarımı ve mekanizması, Pyth ağının kendi kendine sürdürülebilir ve merkeziyetsiz olmasını hedefler.

Kaynak: https://pyth.network/whitepaper_v2.pdf?ref=pyth-network.ghost.io

PYTH Token Dağılımı

• Maksimum Arz: 10.000.000.000
• İlk Dolaşımdaki Arz: 1.500.000.000 (yüzde 15)
• Veri Yayıncı Ödülleri: %22
• Ekosistem Büyümesi: %52
• Protokol Geliştirme: %10
• Topluluk ve Lansman: %6 (tamamı kilitsiz)
• Özel Satış: %10 (tamamı kilitli)
• Kilit Açma Süreci: PYTH tokenlerinin %85’i ilk etapta kilitli olup, ilk token lansmanından 6 ay, 18 ay, 30 ay ve 42 ay sonra kademeli olarak açılacaktır.

PYTH, Delphi Digital, Alliance Dao, GBV Capital, Republic Capital, HTX Venture, KuCoin Labs, Ryze Labs gibi kurumlardan yatırım almıştır ve güncel piyasa değeri 800 milyon doları aşmaktadır.

Pyth Network tokeni PYTH piyasaya sürülmüş olup, 255 milyon token airdrop olarak dağıtılmıştır. Airdrop talep penceresi 20 Kasım 2023 saat 14:00 (UTC) tarihinde açılmış olup, 18 Şubat 2024 saat 14:00 (UTC) tarihine kadar devam edecektir. Airdropa uygun olup olmadığınızı https://airdrop.pyth.network/ adresinden kontrol edebilirsiniz.

PYTH henüz yeni piyasaya çıkmış ve erken aşamadadır; Pyth Network’ün gelişimiyle birlikte tokenin büyüme potansiyeli yüksektir. Şu anda PYTH’in piyasa değeri yaklaşık 800 milyon dolar seviyesindedir; Chainlink’in dolaşımdaki piyasa değeri PYTH’in 15 katıdır ve bu da önemli bir yükseliş potansiyelini ortaya koymaktadır. Yatırım yapılmaya değer erken aşama oracle projeleri arasında yer almaktadır.

PYTH Tokenleri Nasıl Alınır?

PYTH sahibi olmanın bir yolu merkezi bir kripto para borsası kullanmaktır. İlk adım bir Gate TR hesabı oluşturmak ve KYC sürecini tamamlamaktır. Hesabınıza para ekledikten sonra spot piyasasında PYTH satın alma adımlarını buradan inceleyebilirsiniz.

Sonuç

DeFi pazarının sermaye büyümesi sürdükçe, piyasada doğru ve hızlı DeFi verisi ihtiyacı da artmakta; bu nedenle oracle alanında gelecek için önemli gelişme potansiyeli bulunmaktadır. Pyth’in arka planı, geleneksel finans kurumlarının kripto piyasasına giderek daha fazla giriş yaptığını gösteriyor ve Pyth’in temel rekabet gücü daha da belirginleşmektedir.