Sei (SEI) Nedir?

Sei, işlem hızını en üst düzeye çıkarıp ücretleri en aza indirmek üzere tasarlanmıştır; bu da Sei’yi merkeziyetsiz borsalar (DEX) için ideal bir ortam hâline getirir. Sei v2 güncellemesi, paralel EVM mimarisini sunarak performansı ve kullanıcı deneyimini geliştirir; saniyede 20.000’e kadar işlem (TPS) ve yaklaşık 390 milisaniyelik onay süresi sağlar. Sei ekosistemi büyümeye devam etmekte ve Multicoin Capital ile Coinbase Ventures gibi sektör liderlerinden destek almaktadır. Sei’nin token ekonomisinde toplam 10 milyar SEI arzı bulunur ve bunun büyük bölümü katılımı ve gelişimi teşvik etmek amacıyla topluluk ve projelere ayrılmıştır. Sei, DeFi uygulamaları için güçlü bir altyapı sağlayarak merkeziyetsiz bir Nasdaq olmayı hedeflemektedir.

Sei, Cosmos üzerine kurulu ve DeFi odaklı bir Katman 1 blok zincir olup emir eşleştirme motoru ve birleşik likidite modeli gibi temel bileşenlere sahiptir. Bu yapı, Ethereum gibi genel amaçlı blok zincirlere kıyasla uygulama geliştirmeyi daha hızlı ve kolay hâle getirir.

Cosmos SDK ve Tendermint Core ile geliştirilen yerleşik CLOB modülü, diğer Cosmos tabanlı blok zincirler tarafından paylaşılan bir likidite merkezi olarak kullanılabilir ve neredeyse her türlü varlık için alım satım piyasalarının oluşturulmasına olanak tanır. Sei üzerinde geliştirilen merkeziyetsiz uygulamalar (DApp’ler) de CLOB’dan yararlanabilir.

Temelinde CLOB, fiyat ve öncelik esasına göre tekliflerin eşleştirildiği geleneksel bir borsa sistemi gibi çalışır. Aracıların ortadan kaldırılmasıyla kullanıcılar doğrudan birbirleriyle işlem yapabilir. Emir eşleştirme motoru, Sei teknolojisinin kritik bir bileşenidir.

Sei, Multicoin Capital, Coinbase Ventures, Delphi Digital ve GSR Ventures gibi sektör liderlerinden destek almıştır. Peki Sei hangi sorunları çözüyor ve hangi potansiyel kullanım alanlarını sunuyor?

Sei Hangi Sorunları Çözüyor?

Sei’nin temel amacı, merkeziyetsiz borsaların (DEX) gelişebileceği en uygun ortamı oluşturmaktır. Merkeziyetsiz borsalar (DEX’ler), kullanıcıların aracı olmadan token alım satımı yapmasına imkân tanıdığı için blok zincir dünyasında yaygın olarak kullanılmaktadır. Geniş ağ etkileri nedeniyle tüm ekosistemler DEX’ler etrafında inşa edilmekte ve bu da onları güvenilirlik, ölçeklenebilirlik ve hız açısından son derece bağımlı hâle getirmektedir.

Sei, Ethereum ve Solana gibi genel amaçlı blok zincirler ile Osmosis ve dYdX gibi uygulamaya özel zincirler arasında konumlanarak bu iki model arasında benzersiz bir tasarım alanı açmaktadır.

Sei, sektörün ihtiyaçlarına odaklanarak DEX uygulamaları için özel olarak tasarlanmış bir ortam oluşturmaktadır. Cosmos SDK ile geliştirilen Sei, uçtan uca eksiksiz bir blok zincir çözümü sunar.

Sei’nin blok zincirinin her yönü maksimum performans için optimize edilmiş olup kullanıcılara kesintisiz ve sezgisel bir deneyim sunar.

Sei, DEX performansını optimize etmeye odaklanarak diğer Katman 1 blok zincirlerden ayrışmayı hedeflemektedir.

Sei Ekip Genel Bakış

Sei Network, 2022 yılında Jay Jog ve Jeff Feng tarafından kurulmuştur. Resmî kaynaklara göre ekip; Robinhood ve Airbnb gibi şirketlerden kıdemli mühendisler, Cosmos ekosisteminden kripto uzmanları ve Goldman Sachs gibi kurumlardan yatırım profesyonellerinden oluşmakta olup geleneksel teknoloji alanında geniş deneyime sahiptir.

İnternet, kripto ve geleneksel fintech alanlarında güçlü bir geçmişe sahip olan Sei, yalnızca kendine özgü odak noktasıyla değil, aynı zamanda performans, verimlilik, güvenlik ve birlikte çalışabilirlik alanlarındaki yenilikleriyle de diğer projelerden ayrışmaktadır. Sei, Cosmos’un ABCI çerçevesini geliştirerek konsensüs sürecindeki her adımı programlanabilir hâle getirmiştir. Bu geliştirme; blok üretimi, akıllı blok yayını ve paralel emir yürütme gibi kritik alanları iyileştirir.

Sei DEX Optimizasyon Planı

Sei platformu, küresel olarak erişilebilir bir emir defteri, bir fiyat oracle’ı ve önden işlem (frontrunning) önleme gibi yerleşik özellikler içerir.

Kaynak: Sei Network - Twitter

Merkeziyetsizlik: Web3’ün temel hedeflerinden biri, kullanıcıların ve geliştiricilerin en verimli şekilde ve merkeziyetsiz olarak etkileşim kurabilmesini sağlamaktır. Ancak sektörün mevcut durumu göz önüne alındığında, yeni protokoller çoğu zaman merkeziyetsizlikten ziyade performansa öncelik vermek zorunda kalmaktadır. Sei, performanstan ödün vermeden DeFi protokollerinin ölçeklenmesini ve merkeziyetsiz şekilde büyümesini mümkün kılan dengeli bir çözüm sunar.

Düşük Fiyat Farkları: Emir defterindeki en düşük satış fiyatı ile en yüksek alış fiyatı arasındaki fark piyasa spread’i (fiyat farkı) olarak adlandırılır. Sei, daha düşük işlem ücretleri sunar ve piyasa yapıcılarla çalışarak yüksek miktarda likidite çeker; bu da emir defterindeki fiyat farklarının daralmasına yardımcı olur.

Yüksek Likidite: Sei, geliştiriciler için tasarlanmıştır. Yeni nesil DeFi uygulamaları için altyapı ve paylaşılan bir likidite merkezi görevi görür. Sei’nin emir eşleştirme motoruna her yerden erişilebilir; bu sayede bir uygulama diğer uygulamaların birikmiş likiditesinden yararlanabilir.

Son Derece Hızlı İşlem Hızı: Sei’nin diğer Katman 1 blok zincirlere kıyasla en önemli avantajlarından biri hızıdır. Sei’nin mevcut işlem kesinleşme süresi yaklaşık 600 milisaniyedir.

Ultra Düşük İşlem Ücretleri: Sei, merkeziyetsiz borsaları geliştirmek amacıyla inşa edilmiştir ve güçlü performansı sayesinde işlem ücretlerini son derece düşük seviyede tutabilir.

Amaca Özel Tasarım: Sei, uygulamaya özel bir zincir değildir; DeFi için özel olarak tasarlanmış bir Katman 1 blok zincirdir. Tüm protokoller için genel bir çözüm sunmayı hedeflemek yerine, blok zincirini belirli bir DeFi protokol sınıfı için optimize eder.

IBC Birlikte Çalışabilirlik

Sei, zincirler arası mesajlaşma teknolojisini kullanmak üzere Axelar ile iş birliği yapmıştır. Bu sayede Sei, IBC ve EVM zincirleri arasında varlık köprülemenin yanı sıra Axelar’ın partner ağlarındaki akıllı sözleşme işlevlerinden de yararlanabilir.

MEV Önleme: Maksimum Çıkarılabilir Değer (MEV), madencilerin blok ödülleri ve gas ücretlerine ek olarak blok üretiminden elde edebileceği ilave kazancı ifade eder. Önden işlem ve MEV sorunları DeFi piyasalarını bozduğu için MEV’in önlenmesi kritik öneme sahiptir. Sei, önden işlemleri önlemek ve MEV’i en aza indirmek için sık aralıklı toplu açık artırmalar kullanır ve böylece tüm Sei uygulamalarındaki kullanıcı deneyimini iyileştirir.

Kullanıcı ve Geliştirici Deneyimini Geliştiren Özellikler

Emir Paketleme: Sei, çok katmanlı emir paketleme sunarak piyasa yapıcıların gas maliyetlerini azaltır. Sei tabanlı uygulamalarda yatırımcılar, tek bir işlem göndererek aynı anda birden fazla piyasayı güncelleyebilir.

Yerleşik Fiyat Oracle’ı: Sei, tutarlı ve güvenilir veri akışları sağlayan yerleşik bir fiyat oracle’ına sahiptir. Sei, çeşitli modüllerin ve sözleşmelerin varlık fiyatlandırma ihtiyaçlarını desteklemek için bir oracle modülü içerir. Ağ doğrulama sürecine oracle katılımı, en doğru varlık fiyatlandırmasının elde edilmesini sağlar.

Teknolojik Yenilikler

Paralel DeFi İşleme: Birden fazla işlem ağın genel durumunu etkilemiyorsa belirli bir sırayla işlenmeleri gerekmez. Bağımsız işlemler eş zamanlı işlendiğinde işlem kapasitesi artırılabilir ve gecikme süresi azaltılabilir.

Çift Turbo Konsensüs: Bu yaklaşım, iyimser blok işleme ile akıllı blok yayılımını birleştirir. Akıllı blok yayılımında, blok önericiler bir blok içindeki her işlemin hash değerlerini gönderir. Doğrulayıcılar, mempool’daki işlemleri kullanarak teklifi aldıktan sonra bloğu hızlı bir şekilde yeniden oluşturabilir.

İyimser blok işleme ile blok teklif sürecindeki iyileştirmeleri bir araya getiren Sei’nin “çift turbo konsensüs” mekanizması; düşük gecikme, yüksek işlem kapasitesi ve 600 milisaniyelik onay süresi sağlar.

Yerleşik Emir Eşleştirme Motoru: Bu motor, Sei üzerinde emir defteri kullanan tüm DEX’lerin ölçeklenebilirliğini artırır. Sei, merkeziyetsiz borsalar için yeni tasarım olanakları sunmak amacıyla ödünleşmeleri dikkatle dengeler ve belirli bir sektöre özel tasarlanmış ilk Katman 1 blok zincir hâline gelir.

Sei Ekosistemi

Kasım 2022 itibarıyla IBC çerçevesi içindeki Sei ekosistemi önemli ölçüde büyümüş ve Sei üzerinde 80’den fazla uygulama devreye alınmıştır. Öne çıkan dağıtımlar arasında Pharaoh sentetik varlık protokolü ve Vortex Vadeli işlemler borsası yer almaktadır. Sei üzerinde çalışan diğer dikkat çekici uygulamalar şunlardır:

• KYVE: Verileri daha erişilebilir hâle getirmeye odaklanan bir Web3 çözümü
• Axelar Network: Web3 için zincirler arası iletişim altyapısı
• Nitro: Cosmos üzerinde geliştirilen ilk Solana Sanal Makinesi blok zinciri
• Leap Wallet: Cosmos ekosistemi için saklama hizmeti sunmayan (non-custodial) bir cüzdan
• White Whale: Bireysel kullanıcılara arbitraj fırsatları sunan bir uygulama
• Synthr: Sentetik varlıklar, teminat yönetimi ve risk yönetimine odaklanan bir protokol

Sei Ekosisteminin Hedefleri

Sei ekibi, “merkeziyetsiz bir Nasdaq” oluşturma hedeflerini dile getirmiştir.

Diğer blok zincirler ağ genelinde bir emir defteri borsası kurmaya çalışırken, Sei ekosistemi hızla büyümekte ve yeni uygulamalar emir defteri tabanlı DEX modelini kullanmaya başlamaktadır.

Amaç, Nasdaq’a benzer ağ genelinde merkeziyetsiz bir emir defteri borsası oluşturmaktır.

Önde gelen bir diğer blok zincir olan Solana da popüler DeFi protokolü Serum aracılığıyla benzer planlara sahiptir. Solana’nın emir defteri platformu, Solana ekosistemi için temel likidite ve token alım satım işlevleri sağlayarak diğer DeFi uygulamalarının büyümesini destekler.

SEI ve Diğer Blok Zincirler

Bitcoin, Ethereum ve Solana gibi ana akım blok zincirlerle karşılaştırıldığında Sei; daha yüksek işlem kapasitesi, daha hızlı onay süreleri ve önden işlem önleme için optimize edilmiştir.

İşlem kapasitesi, yani bir blok zincirin işlemleri işleme hızı, kritik bir metriktir. Basitçe ifade etmek gerekirse, throughput bir sistemin saniyede işleyebileceği toplam işlem sayısını tanımlar. Sei saniyede 22.000 işlem gerçekleştirebilmekte olup bu değer Solana’dan önemli ölçüde daha yüksektir.

Kesinlik, bir işlem tamamlandıktan sonra değiştirilememesini garanti eder. Blok zincir kullanıcıları, bir işlemin kesinleştiğinden ve geri alınamayacağından emin olmak için ne kadar beklemeleri gerektiğini belirlemede finality’ye güvenir. Kesinlik süresi ne kadar düşükse, bir blok zincir işleminin sonuçlandığına dair onayı o kadar hızlı alırsınız.

Sei ayrıca önden işlem önleme mekanizmasıyla diğer genel amaçlı blok zincirlerden ayrışmaktadır. Önden işlem, bir kişinin içeriden bilgi kullanarak başkalarından önce işlem yapması durumunda gerçekleşir. Sei bu sorunu; tüm emirlerin blok sonunda toplanarak eş zamanlı yürütüldüğü sık aralıklı toplu açık artırmalar dâhil olmak üzere çeşitli tekniklerle çözmektedir.

Sei v2

Sei v2 güncellemesi, performansı ve kullanıcı deneyimini artırmaya odaklanmaktadır. Bu güncellemenin temel özelliklerinden biri, Ethereum ve Solana’nın güçlü yönlerini birleştiren dünyanın ilk paralel EVM’inin (Ethereum Sanal Makinesi) sunulmasıdır. Bu yapı, birden fazla işlemin eş zamanlı işlenebilmesini sağlayarak daha hızlı geliştirme imkânı sunar, işlem kapasitesini saniyede beklenen 20.000 işleme (TPS) çıkarır ve onay sürelerini yaklaşık 390 milisaniyeye düşürür.

Güncelleme ayrıca geliştirilmiş bir defter (ledger) depolama yapısı içererek veri yönetimi verimliliğini ve güvenliğini artırır. EVM desteği, Ethereum geliştiricilerinin uygulamalarını önemli değişiklikler yapmadan Sei üzerinde dağıtmasına olanak tanıyacaktır. Bu yükseltmeler, Sei’nin teknik yeteneklerini geliştirirken hem kullanıcılara hem de geliştiricilere daha esnek kaynak yönetimi ve daha iyi bir işlem deneyimi sunar.

Bu yükseltmeler, Sei’nin teknik yeteneklerini geliştirirken hem kullanıcılara hem de geliştiricilere daha esnek kaynak yönetimi ve daha iyi bir işlem deneyimi sunar.

1. Yönetişim aşamasında Sei Labs mühendisleri, zincir üstü yönetişim sürecini teklifler aracılığıyla başlatacaktır. Onaylanması hâlinde doğrulayıcılar düğüm yazılımlarını güncellemeye başlayacak ve Sei Pacific-1 ana ağı da v2’ye yükseltilecektir.
2. Alpha sürümü aşaması; ağ kararlılığına ve RPC düğümleri, zincirler arası köprüler, indeksleyiciler ve çoklu imza araçları dâhil üçüncü taraf altyapıların devreye alınmasına odaklanacaktır. Sei Labs, bu aşama boyunca ağın kararlılığını yakından izleyecektir. Önemli olarak, mevcut uygulamalar ve token işlevleri bu güncellemeden etkilenmeyecektir.
3. Temel altyapı hazır olduğunda Sei’nin resmî Twitter hesabı v2’nin hazır olduğunu duyuracaktır. Kararlılığı sağlamak için blok başına başlangıç gas limiti düşük bir seviyede belirlenecek ve ihtiyaç oldukça kademeli olarak artırılacaktır. Sei, v2 güncellemesini milyonlarca kullanıcıyı tüketici seviyesinde uygulamalarla destekleyebilecek bir blok zincir oluşturma hedefi doğrultusunda önemli bir kilometre taşı olarak tanımlamaktadır.

Kryptonite, Super Seiyan Bot v2, Crown Finance, Seilamis ve Yei Finance gibi projeler, Sei v2’nin yeni yüksek performanslı paralel EVM özelliklerini kullanmaya hazırdır.

SEI Token Ekonomisi

Sei, ağı SEI token tarafından desteklenen merkeziyetsiz bir Hisse Kanıtı (PoS) blok zinciri olarak çalışır. SEI token, ekosistem içinde çeşitli temel işlevler üstlenir:

• Ağ Ücretleri: SEI, Sei blok zincirindeki işlem ücretlerini ödemek için kullanılır.
• DPoS Doğrulayıcı Stake’i: SEI sahipleri tokenlerini doğrulayıcılara devredebilir veya kendi doğrulayıcılarını çalıştırmak için stake ederek ağ güvenliğine katkı sağlayabilir.
• Yönetişim: SEI sahipleri protokolün gelecekteki gelişimiyle ilgili karar alma süreçlerine katılabilir.
• Teminat: SEI, Sei blok zinciri üzerinde geliştirilen uygulamalar için teminat veya likidite olarak kullanılabilir.
• Bahşişler: Kullanıcılar işlemlerinin önceliklendirilmesi için doğrulayıcılara bahşiş verebilir; bu bahşişler ilgili doğrulayıcılara token devreden kullanıcılarla paylaşılır.
• Borsa Ücretleri: SEI, Sei blok zinciri üzerinde kurulu borsalardaki ücretlerin ödenmesinde kullanılır.

SEI’nin toplam arzı 10 milyar token ile sınırlandırılmıştır ve tokenlerin büyük bölümü topluluğa ve Sei üzerinde geliştirilen projelere tahsis edilmiştir; dağılım aşağıdaki gibidir:

Ekosistem Rezervi: %48: SEI token arzının önemli bir kısmı aşağıdakileri kapsayan ekosistem rezervine ayrılmıştır:

Staking Ödülleri: Sei’nin merkeziyetsiz Hisse Kanıtı (Proof-of-Stake) sistemi kapsamında doğrulayıcılar, blok zincirin güvenliğini sağlamak ve işlemlerin doğruluğunu garanti etmek açısından kritik bir rol oynar. Doğrulayıcılar, Sei ağı üzerindeki her işlemi doğrulayan tam düğümler çalıştırır. Yeni bloklar önerir, geçerlilikleri üzerinde oy kullanır ve bunları zincire eklerler. Kullanıcılar SEI tokenlerini doğrulayıcılara devrederek staking ödülleri kazanabilir. Doğrulayıcılar, ağı sürdürme görevleri karşılığında ücret belirleyebilir.

Ekosistem Girişimleri: SEI tokenleri, Sei ekosistemine değer katan katkıda bulunanlara, geliştiricilere, doğrulayıcılara ve diğer ağ katılımcılarına hibe ve teşvik olarak dağıtılacaktır. Bazı tokenler Sei üzerinde geliştirilen projeler için ayrılmıştır ve bu projeler belirli kilometre taşlarına ulaştığında serbest bırakılacaktır.

Sei Airdrop’ları ve Teşvikler: SEI tokenlerinin bir kısmı airdrop’lara, testnet katılım teşviklerine ve SEI’nin kullanıcılar ile topluluğa dağıtımını amaçlayan devam eden girişimlere ayrılmıştır. Bu airdrop ve teşvikler, kripto para ekosisteminde gerçek, aktif ve öncü kullanıcıları ödüllendirmek amacıyla tasarlanmıştır.

Vakıf Rezervi: %9: SEI tokenlerinin bir bölümü Sei Vakfı’nın operasyonları için ayrılmıştır.

Sei (SEI) Nasıl Alınır?

SEI sahibi olmanın bir yolu merkezi bir kripto para borsası kullanmaktır. İlk adım bir Gate TR hesabı oluşturmak ve KYC sürecini tamamlamaktır. Hesabınıza para ekledikten sonra spot piyasasında SEI satın alma adımlarını buradan inceleyebilirsiniz.

Sonuç

Sei, Cosmos ekosisteminde yer alan ve işlem ile DeFi uygulamalarına odaklanan bir Katman 1 blok zincirdir. Amacı, özellikle yerleşik Merkezi Limit Emir Defteri (CLOB) kullanan uygulamalar için merkeziyetsiz finansın temel altyapısı hâline gelmektir.

Sei, Cosmos ekosisteminde popülerlik kazandıkça ve yeni protokoller ile teknolojik gelişmeler Cosmos’u şekillendirdikçe, IBC ekosistemi içinde DeFi’nin kilit oyuncularından biri olarak konumunu sağlamlaştırmak için güçlü bir avantaj elde etmektedir.