Trading Nedir?

Bu makale, trading’in tahmin değil olasılık oyunu olduğunu; sonuçlara değil sürece, kesinliğe değil disipline odaklanmanın neden kritik olduğunu anlatıyor.

Çoğu trader; yeterli stratejiye, indikatöre ya da bilgiye sahip olmadığı için değil, trading’in ne olduğunu yanlış anladığı için başarısız olur.

Mark Douglas, Trading in the Zone kitabında trading’in tahmin, kesinlik ya da “haklı çıkma” meselesi olduğu fikrini temelden sarsar. Ona göre piyasa, tek tek işlemler bazında belirsizliğin hâkim olduğu olasılıksal bir ortamdır ve avantajlar (edge) ancak zaman içinde, tekrar yoluyla ortaya çıkar. Bu yüzden deneyimli trader’lar Douglas’ın yaklaşımını tek bir cümleyle özetler: “Trading, bir desen tanıma ve sayılar oyunudur.”

Bu makale, bu ifadenin gerçekte ne anlama geldiğini ve yanlış anlaşılmasının, sağlam görünen trading sistemlerini nasıl sessizce sabote ettiğini açıklıyor.

Trading Bir Tahmin Oyunu Değildir

Douglas’ın en temel ve net iddiası şudur: Bir sonraki hareketin ne olacağını bilmiyorsun — ve bilmek zorunda da değilsin.

Piyasalar, tekil işlemler düzeyinde belirsizdir. Hiçbir formasyon, indikatör ya da haber akışı bir sonraki sonucu garanti etmez. Bir setup’tan kesinlik beklemek; korkunun, tereddüdün ve duygusal müdahalenin asıl kaynağıdır.

Douglas’a göre trading, bir sonraki hareketi öngörmek değil; belirsizlik içinde doğru şekilde hareket edebilme becerisidir.

Desenler Tahmin Etmez, Avantaj Tanımlar

Douglas, desen tanımayı küçümsemez. Aksine, trader’ların zaten işe yarayan setup’lara sahip olduğunu varsayar.

Düzelttiği şey, trader’ların bu desenlerle kurduğu ilişkidir. Bir desen şu anlama gelmez:

• Bu işlem kesin tutmalı
• Piyasa bana borçlu
• Zarar etmek setup’ın bozulduğu anlamına gelir

Bir desen yalnızca şunu ifade eder: Bu yapı, geçmişte istatistiksel bir avantaj üretmiştir. Hepsi bu.

Desenler sonucu değil, olasılığı tanımlar. Trader belirli bir sonucu duygusal olarak beklemeye başladığı anda, artık avantajı trade etmeyi bırakır ve egosunu savunmaya başlar.

Rastgele Sonuçlar, Rastgele Olmayan Olasılıklar

Trading in the Zone’daki en kritik ayrımlardan biri şudur:

• Tek tek işlem sonuçları rastgeledir
• Olasılık dağılımı rastgele değildir

Geçerli bir avantaj, arka arkaya beş kez kaybettirebilir. Bu, avantajın bozulduğu anlamına gelmez; yalnızca trader’ın kesinlik beklentisinin ihlal edildiğini gösterir.

Douglas’a göre trader’lar performansı, casinoların baktığı şekilde değerlendirmelidir:

• İşlem işlem değil
• İşlem serisi üzerinden

Kâr, haklı olmaktan değil; beklenen değer × tekrar ilişkisinden doğar.

“Her Şey Olabilir” Bir Dezavantaj Değil, Avantajdır

Douglas bu cümleyi sürekli tekrar eder: Her şey olabilir.

Çoğu trader bunu tehdit olarak algılar. Douglas ise tam tersini kasteder.
Bir trader bunu gerçekten kabullendiğinde:

• Kayıplar kişisel olmaktan çıkar
• Stop’lar net şekilde konur ve uygulanır
• Tereddüt ortadan kalkar
• Aşırı özgüven kaybolur

Rastgeleliği kabul etmek kötümserlik değildir. Özgürlüktür. Kesinlik beklentisi terk edildiğinde, uygulama kalitesi artar.

“Zone” Bir Coşku Hali Değil, Duygusal Nötrlüktür

“The zone” çoğu zaman mistik ya da aşırı odaklı bir hâl olarak yanlış anlaşılır.
Douglas bunu çok daha sade tanımlar. Zone’da olmak şu anlama gelir:

• Sonuçlara duygusal bağ kurmamak
• Haklı olma ihtiyacı duymamak
• Yanlış çıkmaktan korkmamak
• İşlem açıldıktan sonra müdahale etme dürtüsünün olmaması

Trader, bir sonraki işlemi hislerine göre değil; planı öyle söylediği için alır. Zone, belirsizlik altında sürece sadakattir.

Neden Trader’lar Buna “Sayılar Oyunu” Diyor?

Douglas bunu bir slogan olarak pazarlamaz. Ancak düşünce yapısının matematiği nettir:

• Desenler avantajı tanımlar
• Avantaj, olasılık dengesini kaydırır
• İşlemler tekrar tekrar alınmalıdır
• Sonuçlar ancak yeterli örneklemde ortaya çıkar

Bu yüzden deneyimli trader’lar dersi şöyle özetler: Trading, bir desen tanıma ve sayılar oyunudur. Tahmin değil. Sezgi değil. İnanç ya da kanaat değil. Olasılık, tekrar ve disiplin.

Neden Çoğu Trader Hâlâ Zorlanıyor?

Birçok trader Douglas’a zihinsel olarak katılır, ancak duygusal olarak sonuçlarını reddeder.
Hâlâ şunları yaparlar:

• Kendilerini tek bir işlemle yargılarlar
• Desenlerin “çalışmasını” beklerler
• Kayıpları kişisel algılarlar
• İşlem sırasında kuralları değiştirirler
• Drawdown sonrası geçerli setup’ları almaktan vazgeçerler

Yani olasılıklara inanırlar, ama sonuçların tahmin edilebilir olması gerektiği gibi davranırlar. Douglas’ın çalışması daha iyi setup bulmakla ilgili değildir.

Setup’ınız varken doğru düşünmeyi öğrenmekle ilgilidir.